NATTENHAESDONCK, HET VERDRONKEN LAND ORDE VAN HINGENE
© Orde van Hingene 2014 - DISCLAIMER
Hoeve Hof van Nattenhaesdonck In de jaren 1930 aangepast, onder meer in twee gesplitst, overblijfsel van het eertijds omgrachte "Hof van Nattenhaesdonck", modo "Nethof", volgens J. Verbesselt teruggaand tot een feodale motte nabij de Rupelmonding. Een oorkonde van 1662 getuigt van verscheidene onderhoudswerken door Martinus Huion, meestermetser. Verwijzingen naar de oude kern vinden we onder meer in de lange muurankers, de zware keldermuren (volgens de bewoner 1.80 meter dik) en de sporen van de vroegere, in 1953 gedempte omgrachting in het landschap. Havesdonckhoeve De "Havesdonckhoeve" (naar verluidt opklimmend tot de 18de eeuw, doch fel aangepast in de loop van 19de en 20ste eeuw), op initiatief van de Landelijke Gilde in 1979 ingericht als museum voor oud landbouwalaam en volkshuisraad van Klein-Brabant. In de tuin heropgebouwde oude sluis. Voor het museum: bronzen beeld "Donatus Kwik", uit het boek "Goudland" van H. Conscience, naar ontwerp van J. Mees (1983), (zie opschrift). Bron: Inventaris Onroerend Erfgoed

Verdwenen dorp van de deelgemeente Hingene, gemeente Bornem.

Naamsverklaring

Nattenhaasdonk   is   samengesteld   uit   nat,   haas   en   donk.   De   naamverklaring   van   dit   woord   wordt   zeer   verschillend   omschreven   wat   betreft de   lettergreep   haas.   Over   de   eerste   greep   bestaat   er   geen   twijfel:   nat   betekent   hetzelfde   als   het   Franse   humide.   Wij   kunnen   alsnog   geen vrede   nemen   met   wat   Peeters   verklaard   over   het   feit   dat   het   geleend   is   van   de   familie   Nat,   Nats   of   Natten.   Er   valt   aan   te   merken   dat   het hoedanigheidswoord   'nat'   niet   altijd   in   de   samenstelling   van   deze   plaatsnaam   is   voorgekomen.   We   besluiten   dat   'Natten'   een   voorvoegsel is,   waarvan   men   zich   eindelijk   bediende,   om   een   onderscheid   te   maken   met   Haasdonk   in   Vlaanderen.   Dit   dorp   lag   niet   zo   ver   van Nattenhaasdonk.   De   verklaringen   van   donk   zijn:   land,   aarde,   heuvel,   hoogte,   laagte,   moeras,   bemeste   grond,   huis.   Men   merkt   dat   er tussen   deze   woorden   een   groot   verschil   in   betekenis.   Dingen   of   dungen,   werd   verstaan   als   bemesten   bij   de   Oude   Germanen.   De   Hoog- Duitsers gebruiken dit woord nog in de vorm van dungen. Van dingen of dungen komt dunck, donck, donk. Het   woorddeel   'haas'   werd   op   verschillende   wijzen   geschreven.   In   1030   schreef   men,   volgens   oude   gedenkstukken,   '''Havequesdonck'''; in   1050   tot   1181   '''Havelesdunc'''   en   '''Havekesdunc''';   in   1121   ook   '''Havechedunc''';   in   1190   '''Haversdonck''';   in   1208   '''Havesdunc''';   in 1211   '''Hafverdunc''';   in   1213   '''Hosendunc''';   in   1217   '''Havexdonc''';   in   1246   '''Hosdonc''';   in   1298   '''Avesdonck''';   in   1299   '''Havesdonck''';   in 1306   '''Havixdonc''';   in   1330   '''Havesdonc''';   in   1524   '''Haupdonck''';   in   1575   '''Haexdonck''',   enz.   …   te   lang   om   alle   schrijfwijzen   te vermelden. Deze verschillende schrijfwijzen zeggen genoeg, dat de betekenis van 'haas' bijna niet te verklaren is. '''Nattenhaesdonck''',   zoals   wij   het   laatst   in   een   werk   aantroffen,   zou   ons   tot   het   denkbeeld   kunnen   brengen,   dat   'haas'   een   verbastering   is van 'hars' (résine).

De eerste bewoners

De   eerste   mensen   waren   waarschijnlijk   vissers,   alleen   al   omdat   het   oeverbewoners   waren,   maar   zullen   waarschijnlijk   op   de   hoger gelegen   gronden   aan   landbouw   hebben   gedaan.   Vondsten   van   Gallo-Romeinse   munten   wijzen   erop   dat   er   al   heel   wat   bewoning   in   de streek   aanwezig   was.   Nattenhaasdonk   zou   reeds   in   4e   eeuw   permanent   bewoond   geweest   zijn   en   is   alleszins   de   oudste   woonkern   op   het grondgebied Hingene.

Parochie Nattenhaasdonk of Havekesdunc

Volgens   de   akte   van   Wenemaar   uit   1100   blijkt   dat   het   Land   van   Bornem   twee   afhankelijke   parochies   heeft:   Nattenhaasdonk   en   Hingene. Tijdens   die   periode   en   nog   lang   daarna   is   Nattenhaasdonk   belangrijker   dan   Hingene.   Nattenhaasdonk   was   een   hulpparochie   van Bornem, maar fungeerde op zijn beurt als moederparochie voor Hingene. De   parochie   Nattenhaasdonk   was   door   haar   ligging   aan   de   Rupel   een   zeer      belangrijke   handels-   en   strategische   plaats.   In   een   oorkonde uit   1487,   uitgevaardigd   door   Maximiliaan   van   Oostenrijk,   kunnen   we   bevestigen   dat   de   kerk   van   Nattenhaasdonk   als   moederkerk   voor   de kerk   van   Hingene   fungeerde.   Het   is   ook   geweten   dat   de   parochie   Nattenhaasdonk   afhing   van   de   parochie   uit   het   Land   van   Bornem. Diezelfde    oorkonde    verplichtte    de    gemeentelijke    overheid    de    officiële    bekendmakingen    en    verordeningen    eerst    in    de    kerk    van Nattenhaasdonk en pas daarna in de kapel te Hingene mee te delen. Bijkomende   onrechtstreeks   bewijs   vormt   ook   nog   de   interpretatie   van   twee   oorkonden   uit   1190   en   1198.   Daarin   wordt   de   naam   van Haasdonk    steeds    vermeld    vóór    die    van    Hingene,    en    ook    bij    de    ondertekening    figureert    de    handtekening    van    de    pastoor    van Nattenhaasdonk   vóór   die   van   Hingene.   De   kapel   van   Hingene   werd   trouwens   opgericht   door   de   inwoners   van   Nattenhaasdonk   zelf,   na één van de zoveelste overstromingen die de parochie hebben geteisterd. De mensen moesten hun zondagsplicht immers nakomen. In   1664   bij   gelegenheid   van   een   lang   aanslepend   rechtsgeding   tussen   de   parochies   Hingene   en   Nattenhaasdonk,   omtrent   de   betwisting van   voorrechten   tussen   beide   kerken,   haalt   de   pastoor   van   Nattenhaasdonk   een   brief   aan   van   Wenemaar,   kastelein   van   Gent   en   heer van   Bornem   (1088-1138);   daarin   is   sprake   van   de   aanstelling   door   zijn   grootvader   van   een   priester   te   Haasdonk.   Hieruit   kan   men   met zekerheid   besluiten   dat   Nattenhaasdonk   een   eigen   kerk   had   in   de   eerste   helft   van   de   11e   eeuw.   Van   Hingene   werd   toen   nog   met   geen woord gerept. De   16e   eeuw   bracht   voor   Nattenhaasdonk   veel   tegenspoed.   In   1566   werd   de   kerk   volledig   verwoest,   vermoedelijk   door   beeldstormers. Pas   veel   later   werd   de   wederopbouw   aangevat   in   1603   begon   men   aan   een   nieuwe   toren,   in   1610   aan   het   koor   en   in   1616   werd   de   beuk gebouwd.    Deze    periode    moet    ervoor    bepalend    geweest    zijn    dat    Hingene    Nattenhaasdonk    definitief    voorbijstak;    menig    pastoor    te Nattenhaasdonk   gaf   toen   zijn   bediening   op   wegens   armoedig   bestaan.   De   pastoors   van   Hingene   werden   vanaf   1599   deservitor   te Nattenhaasdonk.

Pastoors van de parochie Nattenhaasdonk

Alexander Van Heycken (1504) Gerardus Van Schellebroeck (1599-1602) Jan Bailliu Godefridus Pontani (1604) Judocus De Blieck (1616-1619) - deservitor Petrus De Vryer (1619-1642) - deservitor Walter Van Mauden (1618) Gabriël Rondinet (1642-1662) De Vos Ambroos Laché (1665) Mehauden (1726) Willem   Huveneer:    ''Willem   Huveneers   werd   geboren   in   Aarschot   in   1751   en   overleed   in   Wintham   in   1806.   Hij   was   pastoor   in Nattenhaasdonk. Tijdens de Boerenkrijg was hij aalmoezenier van de brigands.''

Stormvloed van 1825

Het   was   de   stormvloed   van   1825   die   een   einde   maakte   aan   de   parochie   Nattenhaasdonk.   Deze   overstroming,   die   weken   lang   de   helen omgeving   blank   zette,   was   het   einde   van   het   kerkelijk   Nattenhaasdonk.   De   inwoners   van   het   nabij   gelegen   Wintam   hadden   in   het verleden   reeds   verschillende   inspanningen   gedaan   om   een   eigen   kerk   te   bekomen.   Bij   KB   van   1827   werd   er   toestemming   gegeven   voor het   bouwen   van   een   nieuwe   kerk   op   de   kouter   te   Wintam.   De   eerste   steen   werd   gelegd   op   29   mei   1828.   De   toren   kwam   er   pas   in   1862. Het   barok   meubilair   is   afkomstig   uit   de   kerk   van   Nattenhaasdonk.   De   nieuwe   kerk   werd   toegewijd   aan   de   Heilige-Drievuldigheid   en   aan Sint-Margaretha die voorheen patrones van Nattenhaasdonk was.

Fort Sint-Margaretha

In   1566,   onder   Spaanse   heerschappij,   werd   de   kerk   van   Nattenhaesdonck   totaal   verwoest   en   met   de   bruikbare   grondstoffen   werd   het   fort Sint-Margaretha gebouwd. Niet lang daarna bouwden de Nattenhaesdonckenaars een nieuwe kerk.

Afstammelingen

De inwoners van Hingene én Wintam, en waarschijnlijk ook de inwoners van Eikevliet, zijn de kinderen van Nattenhaesdonck.