Jean Raes - Textielmagnaat van La Flandre ORDE VAN HINGENE
© Orde van Hingene 2014 - DISCLAIMER

Jean Raes

In   het   vlasmuseum   te   Kortrijk   bevinden   zich   in   de   damastruimte   enkele   producten   uit   de   verdwenen   Zwevegemse   textielonderneming   'La Flandre'.   Blikvanger   is   een   groot   5   meter   lang   tafellaken   in   damastlinnen,   ontworpen   en   geweven   in   1950.   Het   toont   een   jachttafereel   in de   omgeving   van   een   lusttuin   met   ruiters,   paarden,   jachthonden   die   jagen   op   herten   en   everzwijnen.   Jachthoorns,   bloemen   en   opgezette hertenkoppen   dienen   als   bijpassende   motieven.   De   ontwerptekening   was   van   de   hand   van   Camille   Verwee,   de   toenmalige   directeur   van het   bedrijf   en   tevens   een   verdienstelijk   amateur   kunstschilder.   Hij   ontwierp   het   als   pronkstuk   voor   de   firma,   bedoeling   was   om   het   in productie   te   brengen   voor   een   gegoed   publiek,   maar   men   zag   daar   uiteindelijk   van   af   wegens   de   hoge   kostprijs.   In   de   catalogus   van   het museum beschrijft men dit uniek exemplaar als een hoogstaand pareltje van mechanisch geweven damastlinnen.   Wie   indertijd   werkte   bij   'La   Flandre'   werkte   eigenlijk   'te   Raskes',   dat   was   de   plaatselijke   benaming   voor   de   fabriek.   'Raske'   was   afgeleid van   de   naam   van   de   oprichter   van   de   fabriek,   namelijk   Jean   Raes,   later   opgevolgd   door   zijn   zoon Arthur   Raes.   Jean   Raes   was   geboren   in 1838   te   Hingene   en   dook   op   een   bepaald   moment   op   als   postbeambte   in   Kortrijk.   Raes   verzeilde   in   de   Kortrijkse   textielhandel   en   nam   op bepaald   moment   de   weverij   van   'Camiel   Devos   en   broeder'   over.   Vanaf   1884   verhuist   hij   met   het   bedrijf   naar   Zwevegem   langs   de   vaart. Daar kwamen door het faillissement van een suikerfabriek gebouwen beschikbaar. Bertouille,   een   industrieel   uit   Doornik,   had   daar   de   eerste   industriële   vestiging   langs   het   kanaal   gebouwd:   een   fabriek   voor   'sucre   de betteraves   et   noir   animal'.   Het   initiatief   getuigde   van   een   slimme      zet,   dit   was   een   ideale   streek   voor   suikerbietenteelt   en   het   kanaal   kon zorgen   voor   een   goeie   aan-   en   afvoer.   'Noir   animal',   te   vertalen   als   beenzwart   of   beenderkool,   wordt   verkregen   door   dierlijke   beenderen te    verkolen    in    een    beenzwartbranderij.    Dit    product    kan    gebruikt    worden    als    zwart    pigment    maar    wordt    vooral    toegepast    in    de suikerraffinaderij   of   om   vloeistoffen   te   klaren,   zoals   wijn.   Het   bedrijf   kon   het   echter   niet   waarmaken   en   ging   ten   onder,   blijkbaar   door wanbeheer. In 1884 kon Raes de gebouwen opkopen voor zijn eigen ambitieuze plannen. Het   feit   dat   Raes   in   Zwevegem   terecht   kwam   had   nog   een   andere   reden.   Hij   was   in   Kortijk   betrokken   geraakt   bij   de   lokale   politiek   als actief   lid   van   de   liberalen.   De   harde   strijd   tussen   liberalen   en   katholieken   had   de   sfeer   hier   ernstig   verziekt   met   het   gevolg   dat   de   liberale ondernemers   de   stad   ontvluchtten.   In   Zwevegem   waren   de   liberalen   aan   de   macht   en   burgemeester   Karel   Vandevenne   was   een   gekende figuur in liberale middens. Er   werd   geïnvesteerd   want   in   1885   kwamen   er   vier   Engelse   Athertongetouwen.   Die   werden   ingezet   om   bijvoorbeeld   brede   lakens   te weven.   Vanaf   1895   begon   men   met   Jaquardgetouwen   te   werken   en   ondertussen   werd   de   fabriek   gestadig   uitgebreid.   Jean   Raes overleed   in   1897   en   er   werd   kort   daarop   een   vennootschap   opgericht   met   zijn   weduwe,   zijn   zoon   Arthur   en   een   aantal   kapitaalkrachtige investeerders.   Arthur   Raes   gedroeg   zich   als   een   typische   textielpatroon   uit   die   periode;   uitbouw   van   familiale      en   financiële   netwerken, toetreden   tot   andere   bedrijven   met   kennis   en   kapitaal   en   investeren   in   buitenlandse   projecten.   Zo   raakte   hij   betrokken   bij   katoenspinnerij 'La    Géorgie'    in    Gent    en    'La    Dwina',    een    vlasspinnerij    in    Rusland.    In    1907    was    hij    medeoprichter    van    'Tessatoria    Romana',    een textielfabriek    in    Roemenië.    Een    ploeg    arbeiders    uit    Zwevegem    was    betrokken    bij    het    opstarten    van    die    fabriek.    In    1912    was    hij medeoprichter,   samen   met   twee   textielondernemers   uit   Roubaix,   van   'La   Moderne'   in   Berchem,   een   ververij   en   textielveredelingsbedrijf. Rond   1910   was   er   in   Zwevegem   sprake   van   zo'n   800   werknemers   bij   La   Flandre,   op   dat   moment   werkten   bij   Bekaert   nog   maar   een vierde van dat aantal. 'Tissage   La   Flandre'   groeide   verder   uit   tot   een   veelzijdig   bedrijf.   Men   deed   er   alles   zelf,   van   spinnen,   verven,   bleken   en   weven   tot   de confectie   van   tafelnappen,   servetten   en   handdoeken.   Men   beperkte   zich   niet   alleen   tot   vlas   en   katoen   maar   evolueerde   ook   mee   met   de toepassing   van   allerlei   nieuwe   vezels.   Er   werden   producten   uitgevoerd   over   de   ganse   wereld   maar   de   sterke   kanten   van   het   bedrijf zouden   uiteindelijk   ook   zijn   ondergang   betekenen.   Het   kwaliteitstextiel   was   zo   degelijk   dat   het   jarenlang   meeging.   Luxeproducten moesten   stilaan   de   baan   ruimen   voor   modegebonden   en   goedkopere   massaproductie.   De   internationale   textielhandel   was   altijd   al   zeer crisisgevoelig   geweest,   maar   de   groeiende   concurrentie   van   lagelonenlanden   zou   langzaam   de   doodsteek   betekenen   voor   'La   Flandre' en uiteindelijk ook voor de meeste textielbedrijven in de regio. Het   bestuur   van   het   bedrijf   bleef   al   die   tijd,   tot   het   faillissement   in   1973,   een   liberaal   onderonsje.   Dit   was   niet   bepaald   uniek   maar   het zorgde   wel   voor   een   aparte   'wind'   in   het   bedrijf.   In   het   bedrijf   werkten   veel   meisjes   en   gehuwde   vrouwen.   Ergens   tussen   1925   en   1930 werd   gestart   met   een   crèche   waar   een   drietal   kinderverzorgsters   toezicht   hielden   op   de   kleuters.   Dit   was   voor   die   tijd   zeer   revolutionair. Bij   het   katholieke   bedrijf   Bekaert   werden   vrouwen   indertijd   enkel   aangeworven   bij   de   administratie,   huwden   ze   dan   moesten   ze   het   bedrijf verlaten.   Directeur   Camille   Verwee   zette   als   sociaalvoelende   vrijzinnige   en   als   kunstenaar   duidelijk   zijn   stempel   op   de   bedrijfscultuur. Tijdens   WOII   werden   tal   van   initiatieven   genomen   om   de   werknemers   en   hun   gezinnen   de   moeilijke   omstandigheden   van   de   oorlog   te helpen doorkomen. Uniek was ook dat men binnen het bedrijf een zwembad inrichtte dat voor gans de bevolking toegankelijk was. De    gebouwen    van    'La    Flandre'    langs    het    kanaal    kwamen    in    handen    van    de    gemeente    Zwevegem    die    het    uitbouwde    tot ontmoetingscentrum    'De    Brug'.    Er    zijn    plannen    om    dit    centrum    te    verbinden    met    de    nabijgelegen    transfo-site.    Het    bruisende verenigingsleven   van   Zwevegem   profiteert   ten   volle   van   de            mogelijkheden   die   geboden   worden   door   dit   plan   om   van   deze   vroegere industriële omgeving een regionale recreatieve en culturele trekpleister te maken.
Textielfabriek La Flandre Otegemstraat 240 Zwevegem
Weverij La Flandre is in deze periode belangrijker dan Bekaert. De Weverij-spinnerij bevindt zich in de Otegemstraat en is gespecialiseerd in matrastijk en gordijnstoffen. Uniek is dat ze rond 1920 uitpakken met een eigen kindercrèche. http://www.beeldbankwest- vlaanderen.be/
Jean Raes 1838 - 1897 Foto     verkregen     via     Jan     Deloof namens          de          culturele          en heemkundige        kring        Amantine, waarvoor onze dank.